NÓI VỀ NHỮNG THÀNH TỐ HIỆN HỮU
TRONG SỰ TỒN TẠI CỦA CON NGƯỜI
(I)
Người tồn tại tất phải bằng thân xác
Không xác thân đâu hiện hữu được sao
Đó yếu tố đã trở thành quyết định
Cũng vì đây nguyên lý của muôn loài
Bởi xác thân trước tiên là vật chất
Hay đúng ra sinh học được nâng lên
Để qua đó có bên trong sự sống
Vượt lên trên vật chất thảy tầm thường
Lại cá nhân sống toàn trong xã hội
Loại môi trường thành tố của tự nhiên
Tất cả đó là căn cơ rộng lớn
Bao bản thân xã hội lẫn con người
Mỗi cá nhân khác chi là đơn vị
Đâu tách riêng xã hội lẫn môi trường
Cái bên trong cùng bên ngoài nhất quán
Đó chỉ là quy luật lẽ đương nhiên
Ngoài thân xác còn tinh thần ý thức
Cấu nên thành cái cốt lõi bên trong
Không thân xác tinh thần nào hiện diện
Chính xác thân làm tồn tại tinh thần
Nên tinh thần mới đúng là chủ thể
Và xác thân chỉ công cụ bề ngoài
Kẻ chỉ huy vốn tinh thần cốt cán
Còn xác thân chỉ công cụ thừa hành
Nhưng tinh thần ngoài chức năng chủ thể
Cũng còn bao yếu tố thảy kèm theo
Đó đâu khác giống như toàn canh cửi
Nằm dọc ngang dệt chủ thể con người
Tầng thấp nhất chính là tầng cảm thức
Dưới dạng đều sự nhận thức căn cơ
Điều đó có thảy chung toàn sinh vật
Kiểu bậc thang đi từ thấp đến cao
Bậc cao nhất đó chính là nhận thức
Còn dưới cùng là nấc của bản năng
Xuống sâu nữa đâu khác hơn tiềm thức
Như tầng kho của lịch sử thảy đều
Lịch sử đó cá nhân và nhân loại
Còn kể thêm lịch sử của tự nhiên
Nó bao quát cả trong toàn vũ trụ
Mà cá nhân giống chỉ một lá mầm
Cũng do vậy trước tiên là tình cảm
Yếu tố đều trong hiện hữu con người
Cả tình cảm cũng chia nhiều mức bậc
Mức sơ khai thường gắn với bản năng
Cộng thêm nữa đó chính là cảm xúc
Cũng ví như bản chất một dây đàn
Mọi cung bậc thảy từ đây phát xuất
Thể hiện điều tiềm ẩn của nội tâm
Khiến con người có trong ngoài cả thảy
Cảm xúc luôn được thể hiện ra ngoài
Kiểu nóng giận vui buồn ai cũng biết
Nhưng còn phần vốn giấu kín bên trong
Tương tự vậy mọi điều nơi óc não
Hay cả như tình cảm của con người
Chỉ biểu lộ ra bên ngoài một nửa
Còn ẩn tàng phần khác thảy đều trong
Nên khó xét mọi con người là thế
Dẫu thân quen và gần gủi thường ngày
Như sông sâu để dò còn đơn giản
Dễ nào đâu lấy thước đạc lòng người
Nói khác đi mỗi con người cấu tạo
Đều từ ba thành tố thảy giản đơn
Nhưng thực chất lại vô cùng phức tạp
Càng vào sâu càng mờ mịt kiểu toàn
Cả trước tiên xét xác thân thể lý
Đó quả đều một bộ máy tinh vi
Là kết quả của triệu năm phát triển
Trong chiều sâu tiến hóa của muôn loài
Tuy bề mặt khác đâu toàn sinh học
Dẫu vô tri vận động có khác gì
Dầu trong cùng do bản năng chi phối
Nhưng thật ra cả bộ máy huyền vi
Đó thật sự đều những gì phức tạp
Điều khiển qua bởi hệ thống thần kinh
Mà trên hết chủ trì do óc não
Dầu công khai hay thuộc dạng ẩn tàng
Thành cao nhất là tư duy ý thức
Hay đúng ra nhận thức kiểu muôn vàn
Đây mới chính là tinh thần cốt lõi
Dù bản thân toàn trừu tượng bên trong
Khiến kết lại tinh thần hai khu vực
Khu vực cao thuần lý tính tự nhiên
Khu vực thấp gồm bình thường cảm tính
Thành tổng quan đã phân tích trên đều
Hai khu vực có tương quan chặt chẽ
Qua chỉ đều cấp độ thấp và cao
Cả tương quan sau cùng vào thân xác
Kết toàn chung một nhất thể tạo thành
Cả tình cảm cũng như đều cảm xúc
Cấu tạo nên cùng theo dạng bậc thang
Thảy phân chia đều từ cao xuống thấp
Ô trọc lên cao quý mức trên cùng
Cũng từ đó phân chia thành giá trị
Của bản thân hay tính chất mỗi người
Cá tính kiểu tiểu nhân hay quân tử
Dẫu trong đời vẫn biến đổi du di
Dầu tính khí tiên thiên làm điều kiện
Mà một phần có yếu tố di truyền
Từ gia đình cả có khi giòng họ
Nhưng nói chung từ xã hội trước tiên
(II)
Ngoài ra thảy còn bản thân tự luyện
Cũng đều cần chủ động bởi con người
Tạo ra nhiều hiểu biết bởi học hành
Mọi kết quả có toàn nhờ tổng hợp
Khiến đó cũng tạo nên thang giá trị
Bản thân mình trước xã hội chung quanh
Như điều gì toàn ý nghĩa khách quan
Khó đánh giá chủ quan đều tùy tiện
Nên chung lại đỉnh cao là hiểu biết
Kết với cùng tình cảm thảy nhân văn
Vượt lên trên mọi cảm tính tầm thường
Mới tạo được những mẫu người cao quý
Nhờ lý trí vốn đều luôn nền tảng
Cộng vào thêm mặt tình cảm sáng trong
Càng vượt lên thảy lắm cái vô minh
Cả tách biệt được bản năng chi phối
Khiến tương quan chính mình và xã hội
Hay mọi người càng được tốt đẹp lên
Tạo tinh thần luôn hướng đến tha nhân
Hay nhân loại như một điều cốt yếu
Đó đích thực mới tinh thần xã hội
Toàn khách quan cùng cao quý thảy đều
Không âm u kiểu chỉ biết bầy đàn
Nhưng thiết yếu đều tự thân tự giác
Đưa ý thức cộng đồng vào hiểu biết
Cả tư duy và hành động có đều
Tình cảm luôn cũng thể hiện trong ngoài
Tạo nền tảng dựng xây đời nhân bản
Mọi cái đó phát sinh từ hiểu biết
Căn cứ đều từ lý trí phát huy
Cũng như làm trí tuệ được nâng cao
Khiến lý tính càng thêm toàn đầy đặn
Cũng điều kiện để nâng cao nhân cách
Và tâm hồn cao quý mở rộng ra
Tinh thần càng thêm phong phú bao la
Càng tiến tới gần dạng người lý tưởng
Tức gồm cả thảy đều ba yếu tố
Mà trước tiên sự nhận thức tầm cao
Đến thứ hai lòng cao thượng thảy đều
Và chót hết giàu tình thương bác ái
Không thấp kém và không còn hạn hẹp
Nhờ tách xa với đều thảy bản năng
Không tầm thường kiểu ích kỷ cá nhân
Mà cao khiết đầy tâm hồn nhân bản
Sự hiểu biết thật ra toàn vô hạn
Theo nấc thang để từ thấp lên cao
Không ai sinh đều đã biết mọi điều
Nhưng kinh nghiệm và nhờ qua giáo dục
Cái thường nghiệm vốn luôn là nền tảng
Dầu thật ra đều hiểu biết thông thường
Không đào sâu không nâng cấp cao lên
Ít chắc chắn và thiếu đều khoa học
Đến khoa học cũng phân thành nhiều loại
Thực nghiệm hay chính xác kiểu tư duy
Thực nghiệm đều chỉ chuẩn xác mọi điều
Nhưng chính xác dành cho đều toán học
Thêm lãnh vực về nhân văn xã hội
Mà ở đây điều nghĩa lý làm đầu
Vượt lên trên thảy vật chất khác đâu
Bởi đối tượng tinh thần là chính yếu
Cao hơn hết vẫn luôn là triết học
Cả những gì thuộc tôn giáo kèm theo
Vượt lên trên mọi thường nghiệm thảy đều
Vì bản chất đâu dừng ngoài hiện tượng
Riêng tôn giáo lấy dức tin làm chuẩn
Trong khi toàn triết học thảy tư duy
Với tinh thần lô-gích đặt làm nền
Nhưng bao quát hơn thảy đều toán học
Dầu nói vậy con người không đơn giản
Bởi còn thêm bao yếu tố phụ vào
Như ước mơ và ý chí khác sao
Mà chủ yếu sâu xa là tâm thức
Nên nói khác cá nhân như nguyên tử
Ở trung tâm là cốt lõi hạt nhân
Còn vòng ngoài mây điện tử bao quanh
Đều nhất thiết chúng toàn luôn vận động
Các nguyên tử kết thành ra phân tử
Đó giống như nhóm xã hội bên ngoài
Rồi kết thành một tổng thể bao gồm
Đó đâu khác là cộng đồng mỗi nước
Khiến cao nhất là tương quan chính trị
Trên cộng đồng dân sự vốn làm nền
Để tạo nên mọi liên kết bên ngoài
Dầu cốt lõi hạt nhân luôn chính yếu
Chính bởi vậy người có bao thành tố
Kết hợp thành riêng lẻ mỗi cá nhân
Nó xuyên qua lịch sử đã lâu đời
Rồi vận động đến tương lai mỗi chặn
Thêm vào đó mỗi người còn tham vọng
Chân chính hay tà vạy vẫn khác nhau
Phụ thuộc vào nơi phẩm chất bản thân
Lẫn tình cảm tầm thường hay cao quý
Nói cách khác mỗi cá nhân đơn vị
Dầu nhiêu khê mặt pháp lý như nhau
Được coi đều bình đẳng ở trên đời
Tuy thực chất mỗi khả năng đều khác
Chính bởi vậy đời tự do dân chủ
Làm căn cơ mới nguyên lý bảo toàn
Còn độc tài dù loại dạng ra sao
Đều phản động vì phản toàn xã hội
(III)
Bởi chính trị vẫn luôn nền tảng
Tạo khung sườn tổng quát nói chung
Mỗi quốc gia chính trị dầu riêng riêng
Nhưng vẫn ảnh hưởng chung toàn thế giới
Vì chính trị đi theo cùng văn hóa
Lẫn đi theo cùng kinh tế nói chung
Chỉ vì do xã hội vốn làm nền
Lại bản thân con người là yếu tố
Khiến chính trị phải cần luôn khoa học
Mới được hoài thiết thực thảy mọi điều
Mới thượng tôn mục đích chính con người
Vì xã hội chẳng khi nào trừu tượng
Cần chính trị lấy số đông làm chuẩn
Cùng con người chuẩn mực có tiềm năng
Đâu số đông kiểu phức tạp ô dề
Đều hiện tượng bầy đàn luôn cả thảy
Nên chính trị tinh hoa cần nhân bản
Cần con người giàu trí tuệ công tâm
Không phải toàn quần chúng kiểu tối tăm
Mới quản lý vẹn toàn đều đất nước
Hay chính trị chẳng cần ý thức hệ
Bởi vì đây dễ nguồn gốc sai lầm
Khiến trở thành toàn cuồng tín chủ quan
Phản dân chủ và cản ngăn phát triển
Nhưng khoa học khách quan luôn cần thiết
Để hợp theo nguyện vọng của muôn người
Tạo công bằng xã hội khắp mọi nơi
Đó nguyên lý mãi đều toàn chính đáng
Thành chính trị tốt phải cần đa đảng
Hoặc ít ra cũng lưỡng đảng tự nhiên
Nhằm cân bằng ý kiến giữa hai bên
Tránh mọi loại độc tài duy ý chí
Bởi đảng phải cũng chỉ đều đoàn nhóm
Có bao giờ là tuyệt đối thảy sao
Phải loại điều thần bí mới tự do
Mới hành động luôn trong vòng pháp luật
Không thể lấy điều đấu tranh giai cấp
Toàn mơ hồ để đè cổ nhân dân
Cốt để nhằm thần bí hóa đảng mình
Mà dân chủ phải toàn dân bầu cử
Nên nguyên lý cuộc đời luôn thống nhất
Đó là cần đều dân chủ tự do
Không gian manh không nhằm cách độc tài
Mà trân trọng mọi tinh hoa trí tuệ
Không mị dân để cốt nhằm cưỡng chế
Không gian ngoa không thủ đoạn lọc lừa
Không lợi riêng kiểu hạ đẳng chỉ đều
Mà ý thức toàn công tâm công lý
Bởi xã hội luôn phải là mục đích
Nói khác đi nhằm quyền lợi nước non
Hay chỉ nhằm lợi ích của toàn dân
Không cá nhân kiểu nhân danh giai cấp
Nên chính quyền thật ra là guồng máy
Nhằm vận hành quản lý các việc chung
Không phải cho giai cấp hoặc cá nhân
Chỉ thấp kém và biến toàn tồi tệ
Không phân biệt mọi điều gì riêng lẻ
Mà chỉ vì lợi ích thảy toàn chung
Để mọi người được bình đẳng tự do
Mới ý nghĩa chính trị toàn nhân bản
Và công bộc thảy mọi ai công chức
Được lãnh lương làm nhiệm vụ của mình
Không một ai được quyền hạn chủ nhân
Ngay kể cả người đứng đầu đất nước
Tức chính trị chỉ thực hành chức vụ
Được dân giao không phải để cầm đầu
Không được ai nhằm quyền lợi riêng tư
Mà nhất thiết phải nhằm đều công lợi
Nên trước hết mọi người cần trung thực
Không lưu manh mánh lới thảy trước tiên
Từ ngôn từ cho đến mọi hành vi
Không lừa lọc dân kiểu toàn dối trá
Đó yếu tố hàng đầu về đạo đức
Tiếp theo sau mới tính đến tài năng
Tạo ra đều người mẫn cán tinh hoa
Mới xứng đáng làm vai trò công bộc
Vì đâu phải ai cũng ham chính trị
Nên dành cho phù hợp một số người
Đều chẳng qua được xã hội phân công
Còn việc khác cần cho nhiều người khác
Bởi gút lại đời phải cần lao động
Hoặc chân tay hoặc trí óc tùy người
Hay tùy theo hoàn cảnh ở lúc đầu
Và lao động mục tiêu nào cũng tốt
Nhưng nhân sinh còn điều quý thích chí
Tùy mỗi ai khuynh hướng hoặc tài năng
Như kiểu làm khoa học thảy chuyên sâu
Hay nghệ thuật vẫn tùy theo góc độ
Cả những người chuyên tâm về tôn giáo
Hay những người làm kỹ thuật đủ ngành
Đều cuối cùng đóng góp lợi ích chung
Kể cả đến những người làm triết học
Đời đâu phải mọi người cùng nhất loạt
Như giống đều kiểu xã hội đàn bầy
Mà nhân văn cần cuộc sống tự do
Mỗi cá nhân tùy khả năng theo đuổi
Hay nói khác xã hội vườn bách thảo
Đâu phải như kiểu chuồng trại nuôi bò
Nên cần đều được phát triển tự do
Mới chính đáng con người trên trần thế
ÁNH NGÀN
(19/10/23)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét