TIẾN SĨ LUẬT CÙ HUY HÀ VŨ 

“BẢO VỆ ĐỄN CÙNG CON NGƯỜI VỐN DĨ

CỦA NHÀ TRIẾT HỌC TRẦN ĐỨC THẢO” LÀ GÌ ?

 

Ngày 7 tháng 5 năm 2018, ông Cù Huy Hà Vũ có gởi cho BBC bài viết mang nội dung như trên, về ông Trần Đức Thảo, để nhằm bảo vệ “con người thật” của nhà triết học Trần Đức Thảo, hay nói đúng, để nhằm chống lại cuốn “Trần Đức Thảo - Những Lời Trăn Trối” do nhà báo Tri Vũ – Phan Ngọc Khuê biên soạn, ghi lại các tâm sự của ông Thảo sau khi ông này trở lại Pháp đầu thập niên 1990 như mọi người đã biết, và cốt yếu, ông Cù Huy Hà Vũ nhằm phủ nhận tính chất “hồi ký” của cuốn sách này của ông Thảo, vì đơn giản ông Vũ cho rằng đã gọi hồi ký thì phải có bản thảo của ông Thảo, đàng này nội dung cuốn đó chỉ là “ghi lại lời ông Trần Đức Thảo” thuần túy thế thôi.

Ông Cù Huy Hà Vũ đúng là tiến sĩ luật học và là luật sư, tức pháp lý thì phải có chứng cứ cụ thể đàng hoàng, hay dân gian bảo nói có sách mách có chứng. Có điều ông Vũ quên rằng lúc đó ông Thảo đang nằm trên giường bệnh tại Paris, và trong tính cách như một lời trăn trối được ghi âm trung thực, đầy đủ lại, thì cũng chẳng có gì bất khả tin hay giả tạo, sai trái cả. Bởi chứng lý luôn luôn có giá trị nhiều loại, không phải chỉ phải duy nhất có một. Thậm chí chứng cứ có thể do cả người khác thuật lại nếu đó là di chúc ngay trên giường bệnh của người sắp “đi xa” nào đó. Sỡ dĩ ông Cù Hà Vũ nổi tiếng vì là con trai của nhà thơ Huy Cận, từng là thơ ký riêng của ông Hồ Chí Minh, còn ông Trần Đức Thảo nổi tiếng, vì là nhà triết học Việt Nam nghiên cứu đầu tiên về Hiện tượng luận của Husserl nhưng lại là nhà tư tưởng Mác xít, nhất là ông ta chính là nạn nhân bị đối xử đau xót kinh hoàng nhất khi đó tại Miền Bắc, sau khi vụ án Nhân Văn Giai Phẩm.

Tiếp đó ông Cù Hà Vũ viết “với tư cách là một người có quan hệ gần gũi với Trần Đức Thảo, tôi thấy cuốn sách 'Trần Đức Thảo - Những lời trăn trối' là một sự xuyên tạc có chủ ý triết gia duy nhất này của Việt Nam (tính đến thời điểm hiện tại), hơn thế nữa, được giới triết học quốc tế ngưỡng mộ. Ở đây ông ta nhấn mạnh đến “sự xuyên tạc có chủ ý” đối với “nhà triết học duy nhất của Việt Nam”, được “giới triết học quốc tế ngưỡng mộ”, thật chẳng khác gì tự vẽ bùa để đeo bằng thứ ngôn ngữ đao to búa lớn, bằng quan hệ tình cảm riêng tư để đưa lên chỗ công khai, bất chất cả khoa học hay lịch sử khách quan, kiểu như đưa trẻ thơ tự sướng.

Và thân phận khốn cùng của ông Thảo ở Paris hồi đó như vậy thì lấy gì để Cù Huy Hà Vũ tự sướng, tự hãnh diện về ông Thảo hay về ai đây. Ông Cù còn thác lời của Jean Dupèbe, Giáo sư của ông ta tại Đại học Paris 7, cựu sinh viên Trường Sư phạm, nơi Trần Đức Thảo đã từng học, kêu lên: "Trần Đức Thảo là thầy của tất cả chúng tôi, tại nước Pháp này! Tôi sẽ phải làm cái gì đó để giúp Giáo sư Thảo". Ngay sau đó, Jean Dupèbe đã vận động Hội cựu sinh viên Trường sư phạm, lập ra một khoản trợ cấp cho ông. Ở đây không biết là cái vinh hay cái nhục của Trần Đức Thảo mà Cù Huy Hà Vũ không tiếc lời ca ngợi.

Ông Cù còn viết “Sách mô tả Trần Đức Thảo gọi người quản lý Nhà khách là "đồng chí Hào". Thế nhưng tên của người quản lý này là "Hảo". Chỉ riêng chi tiết này thôi cũng đã cho thấy cuốn sách là bất khả tín. Ngoài ra, cả tôi lẫn vợ tôi chưa từng nghe Trần Đức Thảo gọi ông Hảo hay bất cứ ai khác là "đồng chí" trên đất Paris này. Nếu ông Thảo không hề dùng từ “đồng chí” thì ông Thảo còn đâu là người Mác xít như ông Vũ mô tả nữa. Vả điều gì vợ chồng ông Vũ có nghe mới là điều xác tín hay là chân lý khả tín sao. Thành ra lý luận pháp lý của ông Vũ ở đây quả thật ngớ ngẩn và hài hước.

Cuối cùng điều trọng điểm nhất mà Cù Huy Hà Vũ viết “Về học thuật, Trần Đức Thảo là một nhà Marxist. Để khỏi chứng minh dài dòng, tôi lấy Trần Đức Thảo để định nghĩa Trần Đức Thảo. Trong 'Tiểu sử Trần Đức Thảo' tự biên, ông viết: "Tháng 8 năm 1951 tôi công bố cuốn "Hiện tượng học và chủ nghĩa duy vật biện chứng" do Nhà xuất bản Minh Tân phát hành. Cuốn sách này đánh dấu sự chuyển biến của tôi từ Hiện tượng học đến chủ nghĩa duy vật biện chứng. Trên thực tế tôi mới chỉ đạt tới ngưỡng cửa của Chủ nghĩa Mác. Tôi đã đi đến nhận biết được chân lý của những cơ sở lý luận của học thuyết duy vật biện chứng, nhưng chưa nắm được đầy đủ những tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt là về chủ nghĩa duy vật lịch sử. Trong hành trình của tôi, tôi đã được đưa đến Chủ nghĩa Mác qua 2 con đường: Thứ nhất, đó là cuộc đấu tranh đòi tự do cho dân tộc dẫn đến chủ nghĩa xã hội; Thứ hai, việc nghiên cứu triết học và lịch sử triết học đã cho tôi thấy rằng chỉ có duy nhất Chủ nghĩa Mác-Lênin mới vạch ra con đường đúng đắn để giải quyết những vấn đề cơ bản về phần lý luận khoa học".

Viết ra điều này ông Vũ tưởng đâu mình đề cao tột bực Trần Đức Thảo, thật ra xuống cấp tệ hại nhất đối với ông Thảo. Vũ biến Thảo chỉ thành một anh cán bộ khoa giáo tầm thường, một anh Mác xít nghèo nàn, trống rỗng, chẳng có tư cách nào là “triết gia” cả. Bởi triết gia chí ít phải là người có tư duy độc lập riêng của mình, có lập trường quan điểm tư tưởng triết học riêng mọi mặt của mình. Đằng này Thảo chỉ là người “chuyển biến” từ Hiện tượng học đến chủ nghĩa duy vật biện chứng. Bởi Thảo tự thú mình mới chỉ đạt “tới ngưỡng” của chủ nghĩa Mác”, “tôi đã đi đến nhận biết được chân lý của những cơ sở lý luận của học thuyết duy vật biện chứng, nhưng chưa nắm được đầy đủ những tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt là về chủ nghĩa duy vật lịch sử”, “tôi thấy rằng chỉ có duy nhất Chủ nghĩa Mác-Lênin mới vạch ra con đường đúng đắn để giải quyết những vấn đề cơ bản về phần lý luận khoa học".

Ôi thật thảm thương cho đến lúc đó của nhà triết học “duy nhất” của Việt Nam mà Cù Huy Hà Vũ ca ngợi. Ông Thảo chẳng khác nào một kiểu nói của cán bộ khoa giáo, kiểu nói của một anh Mác xít vườn, còn Cù Huy Hà Vũ thì vẫn đắm đuối dưới ánh hào quang giả tạo của Trần Đức Thảo, nơi ông ta đã từng nửa thế kỷ dạy triết học cho sinh viên toàn Miền Bắc, nên không trách não trạng của họ trong đó có Vũ làm sao họ đuổi kịp được ngang tầm thế giới về nhiều mặt khoa học lẫn triết học. Hóa ra ông Thảo nghiên cứu miết rồi chẳng đánh giá được gì, chẳng hiểu ra được gì hiện tượng học của Husserl cả. Bởi từng có lần ông ta lặp nguyên lại ý tưởng của Mác, chỉ lấy cái “hạt nhân duy lý” trong Hegel và trong Husserl rồi vứt đi cả hai cái ruột duy tâm của họ, trong khi Thảo chẳng hiểu cả hai cái đó không thể tách rời nhau được mà chỉ là kiểu bé cái lầm mang râu ông nọ cắm cằm bà kia. Lấy xương của cá ông để lắp cho bộ lông của chim sáo quả có khác gì cái ngờ nghệch của Mác lẫn Trần Đức Thảo mà Cù Hà Vũ thì làm sao có thể nhận ra được vì trái trớt với phạm vi chuyên môn hiểu biết của mình.

Sau rốt Cù Huy Hà Vũ kết luận “Tóm lại, Trần Đức Thảo tán thành "chủ nghĩa xã hội" theo học thuyết Mác-Lênin và khẳng định cuộc đấu tranh đòi tự do cho dân tộc Việt Nam dẫn đến chủ nghĩa xã hội”. Tức Thảo là nhà triết học nửa mùa lại cuối cùng hóa ra nhà lý thuyết chính trị và quơ quào chính bản thân triết học vào trong đó. Điều này chẳng khác gì khi xưa Mác nghiên cứu triết học để cuối cùng nhằm triệt tiêu triết học, cho mọi triết học “duy tâm” chỉ là “tư sản” cần phải bỏ đi. Thảo cũng vậy, nghiên cứu Husserl để cuối cùng nhằm phủ nhận Husserl, coi Husserl chỉ là “duy tâm” và chỉ cần lấy cái “hạt nhân duy lý” của nó, đúng là thầy sao trò vậy hoàn toàn không khác, và Cù Huy Hà Vũ là học trò của học trò nên mọi đường đi lối về cũng mong bắt chước thầy mình như đo như đếm.

Tóm lại Cù Huy Hà vũ chủ yếu muốn phủ nhận mọi điều gì mà nhà báo Tri Vũ – Phan Ngọc Khuê biên soạn. Tức muốn bóc tách ra khỏi tác phẩm đó cái gì gọi là “tâm sự”, là “phản tỉnh”, hay là “hồi ức” của Trần Đức Thảo. Vũ phủ nhận tất cả mọi cái đó về mặt lịch sử trong cuộc đời và mọi chứng liệu của Trần Đức Thào, và đưa quan niệm của mình đúc kết như sau :

“Còn sau đây là một số "quan điểm" của Trần Đức Thảo mà bài 'Trần Đức Thảo nghĩ gì về đế quốc và 30/04?' trích ra từ 'Trần Đức Thảo - Những lời trăn trối'.

-Ý thức hệ xã hội chủ nghĩa, do Lênin tuỳ tiện khai triển tư tưởng Marx là phương cách giam hãm các dân tộc chư hầu của thời Sa hoàng vào trong một gông cùm kiểu mới, với cái tên đẹp hơn: "khối các nước xã hội chủ nghĩa anh em… Bắc Kinh cũng đối xử với Tây Tạng, với Triều Tiên, với cả ta, theo tâm thức bành trưởng đế quốc như thế, cũng dưới chiêu bài "khối các nước xã hội chủ nghĩa anh em", giữa hai "láng giềng hữu hảo, môi hở răng lạnh"!...

“Hẳn để thuyết phục người đọc về tính xác thực của những "quan điểm" nêu trên, những quan điểm phủ nhận hoặc hoàn toàn lạ lẫm với sự theo đuổi chủ nghĩa Marx, chủ nghĩa xã hội và cuộc đấu tranh đòi tự do cho dân tộc Việt Nam của Trần Đức Thảo được thể hiện qua các văn bản do chính ông công bố, Phan Ngọc Khuê vẫn trong cuốn sách này đã hơn một lần dẫn ra cái gọi là "tâm sự" của triết gia theo đó ông đang chú tâm hoàn tất một cuốn sách có tính "phản tỉnh".

-Ai cũng cần đọc sách này để thấy, để hiểu thảm hoạ đã đến với mỗi con người chúng ta như thế nào. Sách như thế thì làm sao có thể viết được ở quê nhà. Chúng nó thì đánh cho vỡ đầu ấy chứ! Ha! Ha! Ha…! Chừng nào cuốn sách của tôi được in ra thì tất cả những thắc mắc mà các bạn ở Paris này nêu ra từ trước tới nay sẽ được giải đáp cho bằng hết. Và tôi đang gấp rút biên soạn nó…

“Vậy thì, nếu quả những "tâm sự" trên của Trần Đức Thảo mà Phan Ngọc Khuê "ghi lại" là có thật, thì trong di cảo của ông, nếu không có một bản thảo theo đúng nghĩa cho một cuốn sách "phản tỉnh" như vậy thì chí ít phải có bản thảo thể hiện không ít thì nhiều sự "phản tỉnh" ấy của ông. Thế nhưng thực tế cho thấy đã không có bất cứ bản thảo nào như vậy.

Thứ nhất, Trần Đức Thảo cho tôi, Cù Huy Hà Vũ, biết ông gửi lưu trữ một số bài viết của ông cho một cơ quan lưu trữ tại Paris (có trả phí bảo quản). Sau khi Trần Đức Thảo mất, cơ quan lưu trữ này gửi thư thông báo ông Thảo còn nợ một số tiền bảo quản tài liệu. Chính tôi đã thanh toán số tiền này và cơ quan lưu trữ đã gửi những bài viết của ông cho tôi. Những bài viết này của Trần Đức Thảo có một bản tiểu sử do ông tự biên soạn và vài bản thảo khác thuần túy triết học, không liên quan đến thời sự, càng không chứa đựng những quan điểm "phản tỉnh" như Phan Ngọc Khuê mô tả.

Thứ hai, bố tôi, Bộ trưởng Cù Huy Cận, trong một chuyến công tác tại Pháp vào đầu năm 1993, có thăm Trần Đức Thảo ngay tại Nhà khách Sứ quán. Tại buổi gặp và trò chuyện này giữa hai ông, tôi đã có mặt và đã có chụp ảnh kỷ niệm (đăng kèm bài này). Ông Thảo đã không bày tỏ với bố tôi bất cứ quan điểm nào có tính "xét lại" chứ đừng nói gì đến "phản tỉnh" mặc dù hai ông rất thân tình với nhau. Sau khi Trần Đức Thảo mất, chính bố tôi là người đã đề xuất Nhà nước Việt Nam tặng Huân chương Độc lập cho ông và Nhà nước Việt Nam đã thực hiện điều này trước khi tang lễ của ông được tổ chức.

Thứ ba, sau khi Trần Đức Thảo mất, sứ quán Việt Nam đã gửi toàn bộ tài liệu trong đó có các bản thảo của Trần Đức Thảo có trong buồng ông tại Nhà khách Sứ quán về Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh. Chú ruột tôi, Cù Huy Chử, Tiến sĩ triết học Trưởng khoa của Học viện này (chi nhánh tại TP Hồ Chí Minh) như trên đã nói, là người gần gũi với Trần Đức Thảo từ năm 1960, được giao toàn bộ tài liệu này để nghiên cứu. Ông Chử đã cho tôi xem tất cả khối tài liệu này (mà một phần đáng kể là bằng tiếng Pháp) hiện lưu giữ tại nhà ông. Ông Chử cũng nhiều lần trao đổi với tôi về Trần Đức Thảo với mong muốn tôi hợp tác viết sách về nhà triết học Marxist này. Đã không một bản thảo nào trong số tài liệu đó thể hiện cách nhìn phủ nhận những gì Trần Đức Thảo đã viết và công bố.

Cho dù tôi không phải là người tán thành mọi quan điểm của Trần Đức Thảo nhưng tôi sẽ bảo vệ đến cùng con người vốn dĩ của ông.”.

 

NGÀN KHƠI

(08/9/2021)