Chủ Nhật, 17 tháng 10, 2021

TẬP THƠ "KẺ SĨ" TIẾP THEO, SỐ 415

 GIÁ TRỊ LÀ GÌ ?

 

Trên đời điều rất hiển nhiên

Chính là giá trị mọi người thường theo

Nhưng điều giá trị là gì                                              

Phải chi ai cũng đều toàn rõ đâu

 

Thành nên hoặc trước hay sau

Việc này bắt buộc phải cần nói ra

Chỉ do đã nói ta bà

Nhiều điều lại để điều này sót sao

 

Bởi đều giá trị mới cao

Luôn hoài theo đuổi khác đâu mọi người

Điều không giá trị cần gì

Đó là ý nghĩa phần nhiều tự nhiên

 

Tại vì giá trị trước tiên

Cũng là lợi ích nhãn tiền vậy thôi

Tức nhằm lợi bản thân mình

Mà thành cũng lợi cho đời khác chi

 

Bởi không ích kỷ còn gì

Lợi mình là chính có khi hại đời

Khiến đều não trạng trời ơi

Trở thành thấp kém khác đâu hại người

 

Hóa toàn nhân cách cào cào

Của loài bò sát ối dào là vui

Bởi đời, mình chẳng khác nhau

Cái này mà hại, hại đều cái kia


Tựa hồ nơi cái sông sâu

Mọi loài chung sống với nhau chỉ thường

Giống đâu vũng nước ao tù

Khi thành khô hạn thảy cùng chết queo

 

Thế nên giá trị dù nhiều

Đều là lợi ích mọi phần lạ đâu

Con người lại vẫn tầm cao

Ngoài điều vật chất còn luôn tinh thần

 

Khác hơn loài vật thảy toàn

Chúng cần vật chất tinh thần cần đâu

Vậy nên ý nghĩa trước sau

Người đều giá trị phải âu chu toàn

 

Luôn gồm vật chất tinh thần

Vì mình trước nhất vì người đi sau

Nếu không thấp kém khác sao

Hóa thành loài vật có đâu con người

 

Thành nên lợi ích, nhu cầu

Luôn hai yếu tố phải hầu đi đôi

Nhu cầu đáp ứng mức nào

Khiến làm giá trị dồi dào hay không

 

Nghĩa là vật chất, tinh thần

Cũng làm giá trị phân thành ra hai

Vật đều đời sống khác sao

Kể chung kinh tế lẫn về xác thân

 

Lợi nhằm giúp được sinh tồn

Ích về hưởng thụ xác thân mọi điều

Còn tinh thần có khác nào

Giúp về trí tuệ được nhiều nâng lên

 

Tinh thần mặt khác mông mênh

Cả về phẩm giá thiết tha cho mình

Cũng là khoái cảm tinh thần

Như trong nghệ thuật mọi phần tinh hoa

 

Nhất là có thể kể ra

Chiều cao nhận thức vẫn là ưu tiên

Hiểu về khoa học nhãn tiền

Biết về nhiều sự thường xuyên trên đời

 

Thông tin yếu tố tuyệt vời

Tò mò khám phá chẳng thời hay sao

Đến như triết học chiều cao

Hay là tôn giáo cũng nào thường đâu

 

Vậy nên đời sống trước sau

Tinh thần bản chất vốn hầu bao la

Làm cho nhân loại tiến hoài

Đứng đầu vật chất có nào khác chi

 

Còn như “duy vật” ra gì

Đều tầm thường hóa thảy khi con người

Bởi tuy vật chất cần đều

Đâu thành điều kiện đủ toàn được sao

 

Kiểu như con chó con mèo

Chỉ cần ăn được còn đều phớt lơ

Cho dầu đánh chưởi chực chờ

Vẫn nhằm mân phú khác xa con người

 

Nên người giá trị làm đầu

Khác chi nhân phẩm mới hầu văn minh

Chính là đời sống nhân văn

Ngàn năm nhân loại dựa toàn đây

 

Khác gì giá trị đều hay

Hiểu cần sâu sắc mới toàn thông minh

Nếu không hóa chỉ bùn sình

Mập mờ giá trị lập lờ con đen

 

Nói chung giá trị khách quan

Nào đâu đem được chủ quan lồng vào

Bạc vàng đá quý lạ sao

Kim cương trên hết kế là bạch kim

 

Bởi hầu giá trị trước tiên

Đặc trưng vật lý vượt lên mọi loài

Kim cương cứng nhất khác nào

Cắt đều tất cả ai nào chẳng kinh

 

Giống như giá trị tinh thần

Cũng đều như thế vạn phần khác đâu

Người mà đạo đức càng cao

Tài năng càng lớn ai nào không yêu

 

Tức tinh thần có càng nhiều

Càng nên giá trị mỹ miều lạ chi

Tinh thần bởi vậy khác gì

Mọi điều trừu tượng khó hầu cần đo

 

Thảy đều giá trị chiều cao

Cũng gồm ý nghĩa sâu xa mọi điều

Vượt lên vật chất càng nhiều

Tinh thần như thế mới đều tinh hoa

 

Tỏa đều hương sắc bao la

Vượt xa gốc rễ dưới làm căn cơ

Cả xưa cho mãi tới giờ

Tinh thần nhân loại có nào khác đâu

 

Đó là giá trị cao sâu

Mà toàn lịch sử đã hầu dệt nên

Tạo thành truyền thống lâu bền

Nhất là đạo đức làm nền lạ chi

 

Luôn đều quý mãi trên đời

Vì phi đạo đức có mà đúng sao

Thành nên giá trị luôn bao

Mọi điều tốt đẹp chứa đều bên trong

 

Có đâu mọi thứ cùn mằn

Mà thành ý nghĩa trên đời được sao

Khiến người với vật khác nào

Người điều cao quý mới đều chuộng ưa

 

Cái thang giá trị biết thừa

Phải đều từng nấc thấp rồi lên cao

Dưới toàn vật chất khác sao

Tinh thần thảy chỉ nấc nào bên trên

 

Thang leo buộc phải lên dần

Dễ ai nhảy tuốt lên trời được đâu

Khiến cho thành chỉ buồn cười

Chuyện tầm thường thế khối người đâu hay

 

Tưởng rằng đảo lộn chiếc thang

Chổng đầu xuống đất dễ càng leo lên

Để thành chà đạp tinh thần

Cốt nhằm lên gấp thiên đường được sao

 

Thành xưa Các Mác tầm phào

“Độc tài vô sản” khác nào éo le

Làm đời hóa thảy lộn mèo

Độc tài “duy vật” eo sèo lạ sao

 

Cốt nhằm “giai cấp đấu tranh”

Tranh giành vật chất đã thành tự nhiên

Đời toàn lộ thảy bản năng

Người đều gấu ó lăng nhăng lạ đời

 

Làm cho xã hội rã rời

Đã non thế kỷ đâu nào tiến lên

Bởi tinh thần phải trùm mền

Còn toàn vật chất bao sân bên ngoài

 

Biến thành xã hội tôi đòi

Vong thân cả thảy chỉ lòi cả ra

Bề ngoài cốt thảy ngợi ca

Còn trong hiu hắt ruột tằm héo hon

 

Vong thân xã hội hóa toàn

Mà điều trước hết vốn từ bản thân

Khiến thành dối gạt vạn phần

Tuyên truyền giả tạo ầm ầm lạ đâu

 

Thành nên trong cuộc bể dâu

Tượng thần đất sét đều nào khác chi

Cơi lên cao thảy lạ gì

Tới khi giật đổ quả khi buồn cười

 

Đông Âu đã diễn cả rồi

Liên Xô cũng vậy có nào khác đâu

Tượng thần xương máu toàn tô

Cuối cùng giật thảy lộn nhào quả kinh

 

Biến thành giá trị linh tinh

Có chi chuẩn mực thật tình khác đâu

Đều thành giá trị giả hầu

Khó nào giá trị thật đều bên trong

 

Bởi kim cương hay vàng ròng

Mới thành giá trị tự mình mà thôi

Còn mà đất đá xây lên

Chỉ đều vật chất tầm thường dĩ nhiên

 

Thành nên người phải nhân văn

Vượt lên loài vật có hằng lạ đâu

Quay về nhằm kiểu đàn bầy

Đã thành đi ngược trào lưu vạn đời

 

Bởi do tiến hóa muôn loài

Như dòng sông chảy có nào quay lui

Cái cây cổ thụ lớn rồi

Sao về trở lại hạt mầm khi xưa

 

Thành nên Các Mác lạ chưa

Ngược điều lịch sử khác chi buồn cười

Lấy toàn vật chất làm đầu

Tinh thần hạ xuống tưởng hầu lên cao

 

Tự cho “lật ngược” Hegel

Lại thành bá láp ối mèn đéc ơi

Hegel tuyệt đối đúng sao

Cóp điều “biện chứng” nhằm hầu bên trong

 

Đem làm “giá trị” cho mình

Kiểu đều râu nọ cắm cằm bà kia

“Đấu tranh giai cấp” lia chia

Dùng làm cốt lõi khác nào từ đây

 

Khiến thành chỉ kiểu giả cầy

Thảy sai bản chất từ đầu chí đuôi

Lửa dùng “tưới nước” được sao

Nước dùng “để đốt” khác đâu tầm phào

 

Khác chi mâu thuẫn ào ào

Thảy đều nghịch lý có nào khác đâu

Trong khi giá trị trước sau

Cần đều thuận lý từ trong ra ngoài

 

Đất trời phân thảy muôn loài

Chia đều giá trị có ngoài vậy đâu

Vật đều chỗ đứng khác nhau

Nơi nào cũng quý mới hầu tự nhiên

 

Lại đem xáo trộn nhãn tiền

“Đốt rừng trồng lại” quả điên trên đời

Cũng đều lên hệt khác nào

Loại nào ra nấy chỉ đều khách quan

 

Thành nên giá trị rõ ràng

Luôn cần xem xét phải toàn vô tư

Chủ quan cảm tính khác sao

Hay đều thị hiếu còn nào nói chi

 

Vả chăng giá trị lạ gì

Gắn vào lợi ích chỉ thì thế thôi

Đi theo từng loại lạ đâu

Nơi từng cá thể liên quan đang cần

 

Mới thành khác biệt mọi phần

Kẻ này giá trị có nào người kia

Chỉ khi có mẫu số chung

Mẫu chung càng lớn để thành khách quan

 

Vậy nên đánh giá mọi đàng

Dựa theo tiêu chuản có càng khác sao

Người xưa quả đã nói rồi

Con người vạn vật làm đều thước đo

 

Khác nhau giá trị dài lâu

Hay là giá trị chỉ theo một thời

Tức điều giá trị muôn đời

Hay là giá trị đều toàn phút giây

 

Còn chưa nói tới thấp cao

Hay vòng rộng hẹp, biết sao cho vừa

Cả về sâu cạn khác nào

Khiến làm chiều kích trở thành vô biên

 

Lại thêm đánh giá chủ quan

Hay là đánh giá khách quan tùy người

Vẫn cần tiêu chuẩn rạch ròi

Có đâu giá trị thảy hoài mông lung

 

Vàng ròng luôn thảy quý rồi

Nhưng nơi sa mạc còn nào quý chi

Hay công lao động khác gì

Vật làm vô ích có nào đâu hay

 

Dẫu công sức bỏ nhiều ngày

Đều không kết quả chỉ thành bá vơ

Nên xưa Các Mác vật vờ

Chỉ tâng lao động bây giờ lạ chi

 

Xưa kia lao động con người

Ngày nay máy móc thay vào sạch trơn

Thành giờ mới thảy thiệt hơn

Chính điều trí tuệ mới thành giá cao

 

Còn toàn gân bắp khác nào

Thủ công đơn giản quý đâu hiện giờ

Thành nên giá trị đổi nhiều

Cả thêm ý nghĩa thị trường lạ đâu

 

Thảy cần hàm lượng đều trong

Dẫu cho hàm lượng đó là điều chi

Thành nên tương đối khác gì

Dễ đâu tuyệt đối chứa đều bên trong

 

Tức điều tương đối phổ thông

Bởi thời gian vẫn có nào đứng yên

Đến như khác biệt không gian

Quít trồng Yên ngọt lại trồng Sở chua

 

Thành nên thật lại như đùa

Luận về giá trị cuộc đời lạ đâu

Tùy người hóa thấp hay cao

Hoặc tùy hoàn cảnh khác nào đổi thay

 

Khác sao sáng nắng chiều mưa

Con bồ nhìn giấy rã rời lạ chi

Vậy nên đừng có thị phi

Vấn đề giá trị luôn tùy thước đo

 

Sông sâu còn có chỗ dò

Dễ ai lấy thước mà đo lòng người

Khác chi giá trị phải rồi

Tùy theo lượng định của đều cá nhân

 

Cái lon chứa ít muôn phần

Sánh sao cái khạp hay bằng cái lu

Sông dài vượt hẳn hồ ao

Nhưng so biển rộng lại đâu thấm gì

 

Thành nên giá trị khác chi

Thảy đều tương đối luôn thì vậy thôi

Theo tùy lợi ích trên đời

Hóa thành thấp kém hay đều toàn cao


Khiến cho dân trí khác nào

Luôn đều tiêu chuẩn cho đời thước đo

Nên xưa lời của Tây Hồ

Thật toàn sáng suốt mãi hoài còn nguyên

 

Khai dân trí phải trước tiên

Chấn hưng dân trí buộc liền đi sau

Dân sinh nhờ vậy thứ ba

Để thành phát triển nước càng đi lên

 

Có đâu muốn thảy dân ngu

Ngu dân để trị còn chi quý nào

Khiến thành não trạng cào cào

Chỉ nhằm nịnh nọt tơ hào lạ đâu

 

Thành nên nhìn trước ngó sao

Phan Chu Trinh quả anh hào vĩ nhân

Thương dân yêu nước mọi phần

Tạo nên lý tưởng vạn lần thanh cao

 

Có đâu đem thảy ngoài vào

Để thành xa lạ thảy đều trước sau

Khác sao một cuộc mua vui

Rước đèn ông táo đen thui ích gì

 

Vậy luôn giá trị khác chi

Bao trùm hết thảy mọi điều nhân gian

Phải cần ý nghĩa khách quan

Lợi dân lợi nước lợi mình mới hay

 

SUỐI NGÀN

(17/10/2021)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét