TẬP THƠ "KẺ SĨ" TIẾP THEO, SỐ 424

 VỀ CÁ NHÂN CON NGƯỜI

VÀ XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI

 

Chuyện đơn giản lại toàn phức tạp

Ngàn đời rồi nào có chi hơn

Hai điều xã hội cá nhân

Chẳng hời hợt được mà cần đào sâu

 

Tức đơn vị con người luôn vậy

Xã hội thành tổng thể khác đâu

Chia nhiều khu vực khác nhau

Kiểu đều tập hợp có toàn bên trong

 

Như gia đình đầu tiên cơ bản

Kế xóm giềng bè bạn vây quanh

Xã thôn tỉnh lỵ tiếp thành

Sau cùng dân tộc hoặc là quốc gia

 

Nhưng trên hết vẫn là thế giới

Đơn vị đây lớn nhất bao hàm

Gồm luôn cả thảy loài người

Dẫu trong đâu khác chỉ đều cá nhân

 

Người cụ thể bằng xương bằng thịt

Với hai phần thể xác tinh thần

Cả hai luôn thảy phải cần

Thiếu đi chỉ một triệu lần chênh vênh

 

Thân xác chỉ khác sao túi đựng

Chứa mọi điều vật chất bên trong

Thần kinh óc não cả toàn

Tinh thần ý thức nằm tầng sâu hơn

 

Người khác nhau bởi điều nhận thức

Bởi xác thân đều thảy như nhau

Cùng cho cảm giác khác đâu

Nên phần lạc thú hệt đều cùng chung

 

Nhận thức khác toàn do trình độ

Sự học hành đào tạo gây nên

Dẫu cho năng lực làm nền

Lại sau kinh nghiệm luôn thêm mãi vào

 

Kinh nghiệm bởi nhờ đời từng trải

Qua thời gian tăng mãi bề dày

Bề cao kiến thức giúp vào

Riêng phần năng lực đã đều tự nhiên

 

Chính năng lực tạo nguồn biệt

Có phần nào trong đó bẩm sinh

Di truyền cũng dự phần vào

Thông minh trí tuệ vẫn đều tiên thiên

 

Nhưng cơ bản lại toàn tính khí

Thấp hay cao chính bởi là đây

Làm thành tốt xấu trong đời

Giữ phần giá trị có ngoài thế đâu

 

Người cao thượng hay đều thấp kém

Chỉ bởi do tâm ý mà ra

Hay từ tính khí bẩm sinh

Là phần cấu tạo thảy toàn tiên thiên

 

Kẻ quân tử tiểu nhân luôn khác

Thảy do đều cơ bản ban đầu

Học hành nhận thức về sau

Chỉ nhằm sửa đổi một phần nào thôi

 

Dời sông núi muốn dời vẫn dễ

Đổi tâm người luôn khó vạn phần

Thế nhân chia thảy phạm trù

Phân người tốt xấu đã thành lớp lang

 

Nó biểu hiện ngoài trong đều có

Dễ nhìn ngoài mà rõ toàn trong

Hổ đều chỉ cốt vẽ bì

Có ai họa hổ cả lòng ruột đâu

 

Câu người xưa nói toàn thảy đúng

Nhờ ngàn đời kinh nghiệm dân gian

Nhìn ngoài khó đoán trong càng

Ai người tốt xấu dễ dàng biết sao

 

Nên xã hội cá nhân kết lại

Nhưng luôn đều phức tạp mọi phần

Có đâu giống hệt y trân

Nhưng toàn khác biệt vạn lần lạ sao

 

Khiến đời mãi vẫn hoài tương đối

Bởi dễ chi tuyệt đối được nào

Dò sông dò biển dễ dò

Khó ai lấy thước mà đo lòng người

 

Thành đời mãi đấu tranh vốn có

Giữa hai đàng cái đúng cái sai

Cả khi tốt xấu vẫn đều

Ác cùng cái thiện vốn hoài xảy luôn

 

Nó xảy ra ở từng mỗi điểm

Có khi xuyên suốt cả hành trình

Không gian bao khắp sự tình

Biến thành lịch sử nhiều chiều khác nhau

 

Nên đời khó địa đàng có được

Mà chỉ điều tưởng tượng không ngoài

Bởi dòng sông chảy hoài hoài

Đâu từng giọt nước lại nào đứng yên

 

Bởi vì thế sắp hàng sao được

Mà chúng đều cứ mãi đổi thay

Theo từng tọa độ khác nào

Khiến dòng lịch sử thảy đều chuyển luôn

 

Nên Mác thảy tầm ruồng là thế

Gạt mọi người xây dựng địa đàng

Đấu tranh giai cấp dụ toàn

Mong rằng đầu đít sẽ cùng bằng nhau

 

Thật đâu khác kiểu đều bãng lãng

Chẳng hiểu rừng cây thấp cây cao

Cho dù đốt trụi ra sao

Vẫn lên như cũ đâu nào đổi thay

 

Muôn giống loại luôn đều khác cả

Mỗi loài cây trong thảy chứa gien

Cây chanh cây bưởi khác toàn

Cây gai cổ thụ đâu nào giống nhau

 

Bởi trời đất đã hầu định thế

Đo thảy đều di sản triệu năm

Tạo nên tiến hóa vạn phần

Dễ chi đảo lộn để nhằm vinh quang

 

Dẫu không gian thời gian vô hạn

Mọi vật đều xuất phát từ đầu

Có đâu chờ phút về sau

Xóa bài làm lại khác nào chỉ ngu

 

Nên dầu đời trước sau phức tạp

Người phải cần hòa hợp lẫn nhau

Trong ngoài tương nhượng khác đâu

Lấy điều tương đối cốt phù hợp chung

 

Đào đâu được ra điều tuyệt đối

Kiểu cực đoan áp dụng độc tài

Lấy mình vũ trụ trung tâm

Tự coi cái rốn rõ đều toàn ngu

 

Làm cho đời lù đù đâu khác

Ép vào khuôn chỉ khiến dại khờ

Tự do dân chủ có nào

Cá nhân vì vậy hóa đều héo hon

 

Đâu hoa trái thảy còn cho được

Mà biến đều nhánh nhóc củi khô

Ghê thay mọi kiểu độc tài

Vừa thành vô đạo vừa lèo nhân gian

Khiến hóa thảy bầy đàn tất cả

Đời còn đâu dễ có nhân văn

Con người sản phẩm đều toàn

Kiểu làm vật dụng thảy càng phi nhân

 

Khiến con người biến thành đồ vật

Cấp ngang đều vật chất thảy toàn

Vong thân kết quả không oan

Tinh thần nhân bản có còn nữa đâu

 

Người và người thảy toàn giả dối

Chỉ nhằm lo đóng kịch mọi đường

Cốt sao tồn tại thảy toàn

Bởi mà ruột ngựa dễ còn sống sao

 

Đời như vậy khác nào áp chế

Người biến đều thù địch lẫn nhau

Đâu còn nhân ái chút sao

Bởi toàn nghi kỵ thảy điều thành chung

 

Đó đâu khác tội riêng của Mác

Bởi làm đời đảo lộn huyên thiên

Nạn nhân đều thảy nhãn tiền

Kiểu toàn bó hẹp phải thành lung tung

 

Như cua còng tọng chung một giỏ

Không gian đành thu hẹp đủ điều

Đạp nhau đều thảy mọi chiều

Bởi con nào cũng muốn nhằm trồi lên

 

Hay giống kiểu như gà mắc tóc

Hoặc nhốt lồng chung phải mổ nhau

Khiến đều tròng tréo trước sau

Có nào thong thả như ngoài tự nhiên

 

Bởi Mác thảy chỉ đều ảo tưởng

Lấy đấu tranh giai cấp làm đầu

Do điều biện chứng tin nhầu

Thời kỳ quá độ khiến hầu tâng lên

 

Dùng độc tài để làm nền móng

Khép vô thành khuôn khổ một chiều

Cắt chân cốt để vừa giầy

Nhằm đi vạn dặm thiên đường dựng lên

 

Nhưng thật lại thảy toàn trái quẻ

Bởi ngược đều quy luật tự nhiên

Khách quan nghịch quả nhãn tiền

Do đời phát triển cần đều tự do

 

Bởi không gian luôn đều rộng mở

Nhăm phát huy đẳng hướng lạ nào

Thời gian cũng vậy đều hoài

Luật theo tuyến tính cốt nhằm triển khai

 

Người cũng vậy trong toàn vũ trụ

Như hạt mầm cây được sinh ra

Triển khai vô hạn đều là

Có đâu quay lại trở về hạt xưa

 

Thành lý thuyết xây đời cộng sản

Không điên khùng cũng thảy vẩn vơ

Trái chiều lịch sử đâu ngờ

Khiến toàn nghịch lý dễ nào thành công

 

Nhưng con người nội dung nhân bản

Luôn đều nhờ do thảy bên trong

Tinh thần khi đã chín ròng

Cuộc đời chân lý mới đều lộ ra

 

Công lý vẫn luôn đều chân lý

Người với người đều phải thương nhau

Tinh thần xã hội mới hầu

Điều hòa tốt đẹp thiên đường tự nhiên

 

Để được vậy phát huy vật chất

Kinh tế giàu đời mới dồi dào

Mới thành đa diện khác sao

Văn minh đa dạng mới càng văn minh

 

Đâu có phải nhụt cùn gấu ó

Bởi vì trong hoàn cảnh chỉ nghèo

Khiến làm xã hội eo sèo

Chỉ toàn xuống cấp bởi đều vong thân

 

Vì con người tinh thần là chính

Đều từ trong mà thảy nở hoa

Cây cho trái ngọt sa đà

Đâu thành khô héo để toàn trái chua

 

Thảy như kiểu người xưa đã nói

Quít trồng Yên đều ngọt lạ sao

Đem sang đất Sở khác nào

Chua lè chua lét ai còn muốn ăn

 

Nên xã hội cũng hằng như vậy

Chế độ luôn tạo thảy con người

Tự do dân chủ vẹn toàn

Con người phát triển được càng tư duy

 

Còn nhằm kiểu độc tài đâu khác

Khiến trái đều nguyên lý tự nhiên

Bởi quyền đâu để độc tài

Trong khi bình đẳng người đều ngang nhau

 

Đó chỉ kiểu nhân danh đâu khác

Nhằm dựa vào điều thảy cuồng tin

Loan nhau do bởi tuyên truyền

Kiểu đều cuồng tín gắn liền trước sau

 

Bởi tin thảy chỉ vào ông Mác

Nhưng thật ra đâu có căn cơ

Luôn đều cảm tính ai ngờ

Cả nhằm thị hiếu lờ mờ khác sao

 

Trong khi đó đời cần khoa học

Luôn nhờ đều lý tính làm nền

Dựa vào lý trí tạo nên

Tịm ra quy luật phải đều khách quan

 

Đâu chủ quan dựa vào thị hiếu

Hay đều theo cảm tính riêng mình

Để nhằm ảo tưởng linh đình

Tạo ra sai trái hại toàn trần gian

 

Mà kỹ thuật phải toàn áp dụng

Mới tạo ra hiệu quả mọi điều

Bất công điều giải giúp nhiều

Mới thành xã hội công bằng càng cao

 

Bởi công bằng dựa trên tương đối

Đâu phải nào tuyệt đối cào bằng

Khiến thành phản cả nhân văn

Kiểu vì ghen ghét quét tràn vậy thôi

 

Lại công bằng trên nền nhân bản

Nền từ bi bác ái làm thành

Công bằng nhờ bởi tình thương

Công bằng nhận ít mà cho đều nhiều

 

Trong lịch sử khác chi như vậy

Khiến bao điều khám phá hình thành

Tạo ra khoa học mọi ngành

Người làm khoa học luôn đành hi sinh

 

Cả tôn giáo khác nào như vậy

Nhằm hi sinh cứu rỗi chúng sinh

Nếu đều đòi hỏi công bình

Dễ ai thảy có dại gì cho không

 

Nên Các Mác chỉ tầm thường hóa

Bởi cho đời đều thảy bất công

Do toàn bóc lột mọi phần

Tại vì tư hữu có cần nói sao

 

Nên muốn được cào bằng cả thảy

Phải đẹp toàn tư hữu mới cao

Tạo đều vô sản thế vào

Công bằng mới đúng từ đây địa đàng

 

Nhưng Mác thảy quên điều căn bản

Đó là người luôn có bản năng

Dẫu cho tuyệt đối cào bằng

Vẫn rồi mầm mống lại hằng như xưa

 

Bởi con người dễ sao tự giác

Mà luôn cần luật pháp làm đầu

An ninh mới bảo vệ hầu

Nhân quyền mới thảy được đều phát huy

 

Đâu có phải dã man hà khắc

Khiến gây điều mạnh được yếu thua

Đè đầu chận cổ con người

Bởi do thao túng chỉ đều bản năng

 

Vì độc tài với hằng độc đảng

Bản năng toàn cấu kết vào nhau

Tô son vẽ phấn thảy ngoài

Nhưng trong quyền lực kiểu đều riêng tư

 

Đâu nào dễ tam quyền phân lập

Mà quyền đều chỉ có một dề

Thảy đều độc đoán mọi bề

Chuyên quyền thiểu số nặng nề ai hay

 

Nên đời mới cần điều kỹ thuật

Cốt để nhằm cảm tính thay vào

Bởi ai thánh thiện có nào

Mà đều cơ bản chỉ hoài bản năng

 

Mà bản năng thảy đều vụ lợi

Khó sẻ chia được thảy với đời

Chỉ đều đóng kịch gom vào

Tỏ mình thần thánh để hầu giả nai

 

Khiến trái luật thảy đều trời đất

Đến nay từng tiến hóa triệu năm

Tinh thần mới được thảy toàn

Bây giờ đạp hết để nhằm quay lui

 

Thiên đương ảo ruồi bu chỉ thế

Còn đâu toàn nhân bản con người

Tinh thần thảy được phát huy

Công bằng xã hội dựa vào tình thương

 

Thành tóm lại đời cần là thế

Chính tinh thần có dễ khác sao

Tùy vào cao thấp từng người

Cốt nhằm nâng đỡ dung hòa với nhau

 

Đâu phải cũng ai đều cao thảy

Hay mọi ai đều thấp lè tè

Mà như đã nói ban đầu

Tùy bao điều kiện vốn hầu khác luôn

 

Tạo cao thấp nấc thang giá trị

Dẫu thảy đều biến chuyển mãi hoài

Có đâu bất biến được nào

Mà đời cuộc chạy tiếp vào với nhau

 

Kiểu việt dã cánh đồng vô hạn

Tùy mỗi người thỏa sức tranh đua

Có người chạy trước về sau

Hay người ngược lại thảy đâu ngại ngùng

 

Tùy phẩm chất lẫn cùng ý thức

Hoặc tài năng tình cảm khác sao

Cả khi nhận thức chen vào

Lại còn định mệnh khác nào tự nhiên

 

Bởi con gười có đều số mạng

Cũng giống như mọi vật khác đâu

Đều do đặt định từ đầu

Có chi y hệt bằng đầu bằng đuôi

 

Như hoa hồng khác toàn hoa bưởi

Hoa cúc đâu có giống hoa lài

Lại hoa thúi địt lạ nào

Sánh đâu hoa huệ mà toàn được sao

 

Nên định mệnh một phần trời muốn

Còn phần kia do thảy tự mình

Hai bên hợp lại thật tình

Như là điểm cắt mãi đều tự nhiên

 

Điều đó giống biến thiên hàm số

Nơi hai đường biểu diễn giao nhau

Trên đời mọi sự giống đâu

Mà trường đại số thảy đều cùng chung

 

Nên có kẻ sinh làm Vương tướng

Lại có người đời chỉ đọa đày

Thảy đều số mạng khác nào

Dễ ai muốn được như mình nghĩ sao

 

Mới có kẻ bần hàn nghèo khó

Lại có người tiền của giàu sang

Giống đâu đều thảy mọi đàng

Chỉ vì yếu tố mệnh toàn khác nhau

 

Thêm sau nữa mục tiêu đánh giá

Đâu phải ai cũng giống trên đời

Có người thích được làm vua

Lại người muốn được cuộc đời phải cao

 

Người này muốn bạc vàng rũng rĩnh

Còn kẻ kia chỉ quý tâm hồn

Người nhằm tìm hiểu thiên nhiên

Người thì lăn lộn thương trường mới vui

 

Lại người thích chiều cao triết học

Đâu dễ nào ham hố ngôi vua

Cho toàn quản lý nhọc nhằn

Có đâu thong thả tinh thần vút cao                        

 

Kiểu đều khác cào cào hoàng hạc

Tầm bay cao khó thể sánh bằng

Dế giun đâu kịp đại bàng

Bởi đều ý nghĩa hoàn toàn khác nhau

 

Nên đời vẫn chứa toàn ẩn số

Khác gì sao định mệnh mỗi người

Thảy đều dị biệt trong ngoài

Khiến thành cao thấp cũng đều khác nhau

 

Đời xưa nói kiểu người quân tử

Luôn khác đểu với kẻ tiểu nhân

Tiểu nhân hám lợi mọi phần

Còn người quân tử chí toàn thanh cao

 

Thành kim cổ cuộc đời vẫn thế

Bởi ngàn đời đã tạo văn minh

Khác chi kết quà nước mình

Ngàn năm văn hiến thật tình khác đâu

 

Song nhiều kẻ ngu hầu không biết

Đều chạy theo thời thượng bề ngoài

Khác sao chỉ kiểu lạc loài

Gốc đều triệt phá ngọn nhằm chạy theo

 

Kiểu duy vật đua đòi ngu dốt

Cho thảy đều duy vật cách nào

Hoặc nhằm ảo tưởng duy tâm

Nhưng toàn nông cạn biến thành dị đoan

 

Thảy mê tín khác nào cuồng tín

Chỉ hóa đều ý thức cuồng say

Làm cho nhận thức cùi đày

Khiến đều tri thức có nào đâu cao

 

Thành chung lại cá nhân là thế

Cùng tạo nên xã hội con người

Giống như đống cát hình thành

Kết đều từng hạt luôn điều tự nhiên

 

Nhiều cát trắng cát đen lại khác

Nghiêng loại nào phẩm chất khác đều

Cát đen thành đống đen sì

Bì đâu cát trắng nấu toàn thủy tinh

 

Đen hay trắng khác sao dân trí

Cũng tạo thành dân khí lạ sao

Nếu đều xã hội cào cào

Hiển nhiên đất nước còn nào ra chi

 

Khiến giá trị tùy theo lãnh đạo

Ngày xưa đều bởi kẻ làm vua

Hoặc là loại thảy minh quân

Hay đều chỉ loại hôn quân trật chìa

 

Người xưa bảo giột từ trên nóc

Thượng gian tà khó dưới chính chuyên

Bởi đều hiện trạng dây chuyền

Tuyên truyền cho lắm dễ nào khác đâu

 

Nên xưa quả Tây Hồ đáng quý

Người vốn toàn ý chí thương dân

Phát huy dân trí mọi phần

Chấn hưng dân khí vạn lần tinh hoa

 

Chính giá trị cao là như thế

Tầm nhìn ngang như đỉnh Trường Sơn

Đâu toàn thấp kém kiểu toàn

Cốt mong thiên hạ tôn mình thánh nhân

 

Thành xã hội cá nhân liên đới

Tốt cái này mới tốt cái kia

Tựu trung trong thảy con người

Mới hoài giá trị phải cần nêu cao

 

Mà cao nhất khác sao trí tuệ

Thước đo lường vạn vật trước tiên

Gáo nào múc biển hiển nhiên

Thành càng sâu rộng vô biên mới đều

 

Xưa đã có bao nhà hiền triết

Mà tư duy lưu mãi ngàn năm

Khổng Trang Lão Phật lạ nào

Khó đều hậu thế hiểu toàn tới nơi

 

Chỉ hiểu được một phần nào đó

Khiến càng thêm cãi chối cãi chảy

Có đâu đem được đèn cầy

Sánh cùng ánh sáng của đều vì sao

 

Thành khó chuyện hậu sinh khả úy

Với bao người đạt đỉnh tối cao

Bởi đều chân lý khác nào

Bởi đều trí tuệ loài người chính đây

ĐỈNH NGÀN

(27/10/21)